Page images
PDF
EPUB

.

», raaken? of leeren de Vrouwen schryven? 't Kan niet weezen 5 zulke zaaken voegen aan geen Vrouwen!” Hy gaf my hier op te verstaan, dat myne verwondering veroorzaakt werd, doordien ik altoos gewoon geweest was de Sexe in den vernederden staat van onderwerping te zien ; een staat, die, waar dezelve plaats grypt , de kragten en vermogens der ziele uitdooft. De Mannen, merkte hy op, ontvingen van de Natuur geene drift, sterker dan die van op overheersching gezet te weezen. De meerderheid żyner lichaamssterkte heeft hem in staat gefteld die uit te oefenen over het zwakker gedeelte zyner foort, met onbedwongen hand. Naar gelange de maatschap py in beschaafdheid toenam, kreegen de voordeelen der Rede den voorrang op lichaamssterkte, en de driften ontvingen door het bedwang eene maate van beschaaving, die , żo zy derzelver natuur niet veranderde , ze althans minder doorsteekend woest maakte. De Vrouw van een Hindoo , merkte hy wyders op, wordt te deezer oorzaake met meer ontzags bejegend, en geniet eene veel grooter maate van geluk, dan de Vrouw van een onbe. ichaafden Afgan. Maar het is niet in den aart der Mannen, om afstand te doen van eifchen zo streelende voor hun trots; en de ingeschaape zugt, om volstrekt oppergezag te gebruiken, zou voor altoos de Vrouwlyke Sexe in een staat van onderwerping gehouden hebben, indien het veel. vermogend bevel van den Godsdienst die banden niet verbrooken hadt. Dit heeft de Godsdienstleer der Christenen ten vollen daargesteld. En, om te toonen , hoe zeer het in de magt der Opvoedinge staat, om den geest der Vrouwen te besch#aven, zal ik, ten uwen gebruike, eenige Brieven vertaalen van die Zuster, wier naam gy in dit Boek geleezen hebt. Overeenkomstig met die toezegging, vertaalde myn Vriend voor my verscheide Stukjes, zo in dicht als in ondicht; my teffens afschriften van het oor1pronglyke geevende, op dat ik ze zou kunnen vergelyken. Het bleek my uit dit alles, dat de Zuster van PERcy niet alleen heeft leeren leezen en schryven, maar zeer verre in denken is gevorderd ; ja dat zy op eene bevallige wyze de Dichtkunst oefent.

(Het Veryolg hier naa.)

BRIEF,

OVER

HET SCHOONMAAKEN DER HUIZEN IN DE

MEYMAAND.

„ ftryken.

eelmaalen hebben Buitenlanders de Hollandsche Zindelyk.

heid gegispt, de Vrouwen wegens het altoosduurend ,, schoonmaaken belachen, en niet vergeeten het Jaarlyks Feest », van Schoonmaaken, in Meymaand of daaromtrent, door te

Dit Jaarfeest der Zindelykheid is ondertusschen on„ zen Landgenooten niet alleen eigen. Het wordt ook in Ame. rica gevierd, en wel met zulk eene uitbundigheid , dac Dr. „ FRANKLIN, die zoms den ernst zyner Werken door boertig » schryven afbrak, een Brief schreef over the American White. s, washing, waarin wy 20 veel overeenkomsts vinden met

ons Schoonmaaken in Meymaand, dat wy het voornaamste

zullen mededeelen, als een stukje van verlustiging. On, ze Leezeressen belgen zich niet over den Americaanschen

boertenden Wysgeer, noch over ons, zyne naavolgers. Wy , zullen op deezen Brief eenen anderen laaten toekomen,

die, als van eene Americaansche Huismoeder geschreeven, uit » de pen diens Wysgeers vloeide.

Zie hier den eerstge.

A

o melden.'

MYN VRIEND!

Ik weusch u eenig berigt te geeven van het Volk in deeze Nieuwe Staaten ; maar ik ben 'er verre af van het noodige daar toe te bezitter : dewyl ik nog maar weinig meer dan de Steden New-York en Philadelphia gezien heb.

Slegts weinig Volks- eigene byzonderheden heb ik onder hun ontdekt. Hunne Zeden en Gewoonten zyn bykans dezelfde met die der Engelschen , welke zy, zincs lange, gewoon waren naa te bootzen: want, vóór de Omwenteling , werden de cimericaanen geleerd, en van hunne vroegste kindsch. heid af ingeboezemd, om de Engelschen, als voorbeelden van volmaaktheid in alle dingen, aan te zien. Nogthans heb ik één gebruik waargenomen, 't welk, zo verre ik weet, alleen eigen is aan dit Land (*). Een berigt hier van zal deezen mynen Brief uitmaaken, en u mogelyk eenig vermaak verschaffen.

Wanneer een jeugdig Paar in den Egt zal creeden, wordt , als een onmisbaar Artykel in het Huwelyk: verdrag, vastgesteld, dat » de Vrouw zal hebben

en voor altoos onschendbaar behou

- den,

(") De Burger FRANKLIN heeft , dit schryvende, om de Hollanders niet gedagt, of des onkundig geweest. MENO. 1798. NO. 5.

P

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

den, het vry en ongestoord gebruik der Regten van het Schoonmaaken, met alle de plegtigheden en voorregten, daar

toe behoorende." Eene jeugdige Schoone alhier zou eerder de allervoordeeligste Egtverbintenis aflaan, en den vuurigo .sten wensch van haar hart verdooven , dan afstaan van dit onschatbaar voorregt. Gy zult u bevreemden waar in dit voorregt van Schoonmaaken bestaat. Ik zal, in deezen Brieve, tragren u eenig denkbeeld te geeven van die Plegtigheid, zo als ik de• zelve heb zien volbrengen.

'Er is geen tyd in het jaar, waar in de Vrouw dit haar voorregt niet mag inroepen , indien het haar behaage; ' maar het laatste gedeelte van de Meymaand is vry algemeen bepaald tot dat einde. . De oplettende Huisvader kan, uit zekere voortekenen, opmaaken, dat deeze storm op handen is. Wanneer zyne Egtgenoote meer dan gemeen knorrig is, mis sagen by misslagen in haare Dienstboden vindt, zich over de Kinderen te onvrede, vertoont, en klaagt dat alles omtrent haar vuil en, morssig is zyn dit voortekenen, die niet moeten uit het

oog verlooren worden : nogthans zyn ze niet beslissend in de aankondiging; dewyl de bui nu eens opkomt en aftrekt, zouder eenig ander uitwerkzel hervoort te brengen. Doch, wanneer de Man, opstaande en de plaats rondkykende, een groot vat met Kalkwater ziet, of grootere en kleindere vaten daar mede vervuld, heeft hy geen tyd te verliezen; by gaac terstond na de kamer of vertrek, waar hy, zyne Papieren en stukken van aangelegenheid bewaart, nuit het toe, en neems, den fleutel in zyn zak steekende , de vlugt. Want een Eglgenoot, hoe bemind ook anderzins, wordt een hinderpaal geduurende dien tyd van vrouwlyke raazerny. Zyn gezag zwygt dan volkomen ; en de geringíte onder de Schoon. maaksters wordt meer dan hy. Hem blyft niets over , dan een kwaad te ontvlieden, 't welk hy niet" kan voorkomen of maatigen.

Wanneer de Man des huizes vertrokken is, vangt de Plegrig. heid aan. De wanden worden, in weinige oogenblikken, van alles, wat 'er aan hangt, ontbloot. Schilderyen, prenten, spiegels, jeggen opeengehoopt op den vloer. De gordynen worden van de roeden afgenomen , de bedden in de vensterbank gebragt ; ftoelen en tafels, wiegen en Naapbanken, vervullen de plaats; de omheining kromt onder den last van vloerkleeden, deekens, oude en nieuwe kleêren, uit de kassen gehaald, eu uit de hoeken opgeschommeld. Hier ligt al het keukengereedschap, en vormt een afzigtigen hoop ; op den voorgrond van de schildery, potten, pannen, roosters, keukenstoelen : daar heeft een kas uitgeleverd , Atukkende vlessen, beschadigde glazen vergeeten drankvlesjes , papieren met poeders , . oude kurken, verroeste muizenvallen, en wat meer te voorschyn komt als men alle hoeken uithaalt. Het geheel heeft volmaakt

het

[ocr errors]

het voorkomen , als of de dag daar was, dat alles, tot een le. pelsteel toe, gelyk men zegt, moet verkogt worden, om den schuldeischer te voldoen.

De plegtigheid in zo verre volbragt, en het huis genoeg geledigd zynde, is de naastvolgende werkzaamheid, de wanden en waar zulks verder moge te passe komen , te besineeren met kwasten in Kalkwater gedoopt, Witzel geheeten. Emmers met water worden over alle vloeren uitgegooten ; het beschoć wordt geboend met zeepzop, gepaard, te meerder afneeminge, met het geen men schuurgoed noemt, bestaande in zand en gruis van den Steenkooper gehaald. De glasraamen ontgaan de algemeene zuivering niet. Geene hoogte schrikt af; de Schoonmaakster klimt op het afdak, met gevaar van den hals te brees ken, met een glazenwasser in de hand, en een waterëmmer binnen haar bereik; emmer by emmer wordt aangedraagen en op onderscheide wyzen aangewend ter zuivering der glazen ; dit gaat niet zelden inet zulk een drift en onbezuisdheid toe, dat de voorbygangers op straat een onaangenaam aandeel van die reinigend water krygen.

Men heeft my verteld, dat een Heer, een nieuw pak kleêm ren, door deeze bewerking bedoryen, onbruikbaar vindende, by deu Regter klagten inbragt tegen eene deezer Waternymphen; doch, naa lang onderzoek en veel overweegings, besloot het geheele Geregtshof, dat de aanklagte niet goldt; naardemaal de beschuldigde het gedaan hadt in de uitoefening van een wettig regt, en niet verantwoordelyk was voor de gevolgen. Het liep dus ongelukkig voor dien Heer af; want by het be. derf zyner klederen moest hy de gemaakte Regtskosten tog een penning toe betaalen.

Dit befineeren, boenen en schuuren, verrigt zynde, is het volgende werk, de hier en daar verstrooide en te lugten leggende stukken huisraad, ieder op zichzelve, te reinigen. Gy hebt wel eens het dak van een huis zien digt leggen, of een schip in 't water doen loopen, wanneer alle handen druk aan 't werk zyn; herinner u , indien gy kunt , de werkzaamheid, de woe. ling, het geraas, van zulk een tooneel, en gy zult u eenig denkbeeld kunnen vormen van het bedryf, 't geen ik u bę. schryf. Het ongelukkigst in dit geval is, dat het hoofd, oogmerk van al dit bedryf daar in bestaat, om de dingen Schoon te maaken ; het betekent niets, hoe veele nuttige, cierlyke, of kostbaare, stukken geschonden of geheel bedorven worden door deeze kunstbewerking. Een gladde Mahonyhouten stoel en tafel met een gesneden lyst ondergaan het zelfde lot; zy moeten schoongemaakt worden, wat 'er ook van kome; of ze bedorven of ten onbruik raaken verschilt niets. By voorbeeld, een schoone in een lyst gevatte groote Kunstprent wordt op den vloer gelegd ; kleindere daar boven op gestapeld; het P 2

druki

[ocr errors]

punt de

en

drukkend gewigt breekt het glas van de eerste; doch dic heeft niets te beduiden. Een kostbaare Schildery zet men tegen den scherppuntigen hoek van een tafel; andere worden 'er te, gen aan gezet, tot dat in 't einde de drukking van 't geheel de

tafel door het doek van de eerstgep'aatste drukte De lyst en het glas om voor een fraaije Prent moeten schoongemaakt worden ; 't geen men daar toe bezigt lekt door, en de Prent krygt vlek by vlek ; geen zwaarigheid, indien het glas schoon is, en de lyst blinkt, is het genoeg; al het overige verdient geen aanmerking. Een bekwaam Rekunkundige heeft eene nette berekening gemaakt, en uit veele proeven dit facit gevonden , dat het verlies en de vernieling, door twee Schoonmaakingen veroorzaakt, gelyk staan met één Verhuizing, en drie Verhuizingen met één Brand.

Wanneer de Pret van Schoonmaaked voorby is, beginnen de huislyke zaaken de oude gedaante weder aan te neemen. De storm stilt, en alles zou voorts wel zyn ; doch het is onmogelyk, dat eene zo groote beroerte, in een zo klein gemeenebest, geene verdere gevolgen zou hebben. Want, twee of drie weeken naa deeze kunstbewerking, wordt het Gezin doorgaans aangetast met zeere keelen en zeere oogen, veroorzaakt door denonifteekenden aart der kalk; of met zwaare verkoudheden, te wege gebragt door de uitdampingen der doordat gemaakte vloeren en wanden.

Onder myne bekenden is een Heer, die 'er zyn werk van maakte, om van alle dingen op eene Philosophische wyze re. den te geeven. Hy merkte dit Schoonmaaken, 't welk ik eene Gewoonte genaamd heb, aan, als eene op haar bestemden tyd wederkomende Ziekte, aan deeze Lugtstreek byzonder eigen. De wyze, op welke hy dit stuk beredeneerde, was aartig; doch ik heb geen tyd om u dit in 't breede te ontvouwen. Het geen hy 'er uit besloot kwam hier op neder, dat de kwaal ongeneeslyk was: dan, naa 'er lang op gépeinsd te hebben, dagt hy gelukkig genoeg te weezen, met iets uit te vinden 't geen de Kwaal zou maatigen. Ten dien einde liet hy een klein verblyf in zyn tuin bouwen, voorzag het met eenige dagelykfche stoelen, tafels, en hing aan den wand eenige prenten van de goedkoopste soort. Hy leefde in de hoope , dat, wanneer de krankzinnige vlaag van Schoonmaaken zyne Vrouw en verder vrouwlyk Gezin mogt overvallen , zy der waards zouden gaan, en het hart lustig ophaalen aan schuuren, schrobben, wryven, wassen en plassen; en dat hy, de Kwaal daar uitgewoed 'hebbende, in het Huis zelve des geene werking zou zien, en hy daar zyne ongestoorde wysgeerige rust genieten. Maar de proeve beantwoordde niet aan zyne verwagting ; en het was onmogelyk die vervuld te zien ; 'naardemaal, voor geen gering gedeelte', de voldoening van al dit bedryf befaar in

hec

« EelmineJätka »