Page images
PDF
EPUB

» Hy schept in deugd vermaak; en zulk een welbehaageq

Is 't hoogste heil (*)."
Eene andere plaats uit CICERO.

o Wysheid, leidsvrouw des leevens ! o naspoorster der „ deugden, en der ondeugden uitdryfster! Een dag wél », en naar uwe bevelen doorgebragt is te kiezen boven n eene in zonde versleten onsterflykheid (t).”

Nog eene andere uit de Spreuken van SALOMO, alwaar hy spreekt van de wysheid en de deugd.

Lengte van dagen is in haare rechterhand; in haare linkerhand rykdom en eere : haare wegen zyn wegen %, der lieflykheid, en alle haare paden vrede.” SPR. Hoofdft. III, vs. 16, 17.

Daar ik God beschouwde als de bron der Wysheid, oore deelde ik het plichtmaatig en noodzaaklyk ter bekominge van dezelve zyne hulp te zoeken. Ik stelde daarom het volgende korte Gebed op, en plaatste het aan het hoofd der tafelen myns onderzoeks, om het dagellyks te gebruiken.

2 0 Magtige Goedheid! Weldaadige Vader ! Barmhartige Geleider, vermeerder in my de Wysheid, opdat ik myn waar belang moge kennen : versterk myn

besluit om alles uit te voeren wat zy voorschryft: laat » myne goede diensten jegens uwe andere kinderen U » welbehaagelyk zyn, als de éénige in myn vermogen

staande daaden van erkentenisse voor de aanhoudende » gunsten, welke Gy my bewyst.”

Ook

[ocr errors][merged small]

(*) Het kwam my best voor, het oorspronglyke van deeze plaats, gelyk ook van de uit cicero en TOMPSON ontleende woorden, uit den tekst wech te neemen , en by wege van Aantekeningen aan den voet der bladzyde te plaatzen. E. S. N.

Here will I hold: if there is a power above us
(And that there is, all nature cries aloud
Thro' all her works) he must delight in virtue,

And that which he delights in, must be happy.
(t) Vita philofophia dux! o virtutis indagatrix , expultrix.
que vitiorum! Unus dies bene , & ex præceptis tuis adus,
peccanti immortalitati eft anteponendus, Cic. Tusc. Quaft. Lib.
V, Cap. 2.

[ocr errors]

Dok bediende ik my van dit Gebed, getrokken uit de Gedichten van TOMPSON:

Vader des Lichts en des Leevens ! Gy zelve het. hoogste Goed! Leer my wat goed is, leer my uzelven kennen. Behoed my tegen dwaasheid, ydelheid en ondeugd ; tegen alle laag bejag, en vervul mynen

geest met kennisse , met den zielsvrede van een gerust „ geweten en met reine deugd, met geheiligde , waare en onverwelkelyke gelukzaligheid (*).

Dewyl het voorschrift van Orde eischte, dat ieder gedeelte van myne bezigheden zynen bepaaldlyk aange. wezen tyd had, behelsde eene bladzydę van myn boeksken het volgende ontwerp voor het gebruik der vieren. twintig uuren van den natuurlyken dag. Ontwerp voor het gebruik der vierentwintig uuren van

den natuurlyken dag. Morgen- vraag: Wat goed kan ik heden doen? Uuren

ik
Goedheid aanroepen, de bezigheden van den dag
regelen, de letteroefeningen, welke ik onder

handen hebbe, vervolgen, ontbyten.
8
9 Werken.
IO
II)
I22

Leezen, of myne rekeningen opneemen, mid-
IS dagmaal houden.
}

[ocr errors]

1

3 Werken.
4 1
5)

UR

(*) Father of light and life, thou Good fupreme

Teach me what is good, teach me thyself.
Save me from folly , vanity, and vice ,
From every low pursuit and fill my soul
With knowledge, conscious peace, and virtue pure,
Sacred, substantial, never fading bliss.

Uuren
61

Alles op zyne plaats schikken, ayondmaaltyd 7

Shouden, musiek of uitspanning, of gezelschap, 8

I onderzoek van den verlopen dag.
9j
IO)

II

12
1 Slaapen.
2
3

Avond-vraag: Wat goed hebbe ik hedeo gedaan?

Ik begon de uitvoering van dit Ontwerp met myzelven te onderzoeken, en volhardde daarin eenen tydlang, maar brak ze tusschen beiden af by sommige gelegenheden. Ik stond verbaasd, toen ik bevond, dat ik veel meer vervuld was met gebreken dan ik my verbeeld had, maar ik had ook het genoegen van ze te zien verminderen.

Ter vermydinge der moeite van myn boeksken (hetgeen door het schraapen van het papier ter uitwisschinge der merktekenen van oude misslagen, om plaats te maaken voor nieuwe, geheel vol gaten was geworden) van tyd tot tyd te vernieuwen, schreef ik myne tafels en myne voorschriften over op de yvooren bladen van een memorieboekjen: de lynen werden daarop met rooden inkt getrokken om te blyven staan, en ik tekende myne misflagen aan met eene stift van roode aarde, waarvan ik de trekken gemaklyk konde uitwisschen door 'er eene natgemaakte 1pons over te stryken.

Na eenigen tyd doorliep ik mynen kring slechts eenmaal in het jaar, en vervolgens llechts eenmaal in etlyke jaaren , tot dat ik het eindelyk geheel naliet , zynde bui. tenshuis ingewikkeld in reizen, bezigheden en menigvuldige verrichtingen. Evenwel droeg ik altoos myn klein boeksken by my. Myn ontwerp van Orde gaf my de meeste moeite, en ik bevond, dat schoon het uitvoerbaar ware, wanneer iemands zaaken van dien aart zyn, hem de geregelde beschikking over zynen tyd laaten gelyk, by voorbeeld, die van eenen boekdrukkers werkman, dit zo niet meer was voor eenen meester, die zyne betrekkingen met de waereld moet hebben, en dikwyls

de

dat zy

de menschen , met welken hy te doen heeft, ontvangen op het uur, dat hun gevoegelykst is. Ik vond het ook zeer bezwaarlyk de Orde te onderhouden in het bergen van goederen , papieren, enz. op hunne plaatzen. Ik was niet vroegtydig aan dien regel gewend, en daar ik een uitmuntend geheugen bezat, had ik weinig gevoel van het ongemak hetgeen uit het gebrek van orde voortkomt. Dit punt noodzaakte my tot eene lastige oplettendheid: myne misslagen, ten deezen opzichte, kwelden my zodaniy, myne vorderingen waren zo gering, en myne wederinttortingen zo menigvuldig, dat ik bykans voornam omtrent dit gebrek de gemaklykste party te kiezen.

Jets, hetgeen wel voor de Reden wilde doorgaan, luis. terde my ook van tyd tot tyd in, dat deeze uiterste kieschheid, welke ik myzelven afvorderde, wel eene foort van dwaasheid in het zedelyke konde weezen, die my belachelyk zoude maaken, indien zy bekend ware; dat een volinaakt character de opgelegenheid wel eens zoude kunnen ondervinden van een voorwerp te zyn van haat en nyd, en dat hy, die het goede wil, een klein aantal van gebreken in zichzelven moet dulden, om het zynen vrienden niet ongemaklyk te maaken.

Om de waarheid te zeggen, ik vond, dat ik onverbeterlyk was in het stuk van Orde , en tegenwoordig, nu ik oud ben geworden, en myn geheugen slecht is, gevoele ik de noodzaaklykheid daarvan leevendig; maar, alles in aanmerking genomen, schoon ik nooit gekomen ben tot die volmaaktheid, welke ik zo gaarne had willen bereiken, schoon ik 'er zelfs verre af ben gebleven, hebben, evenwel, myne poogingen my beter en geluk. kiger gemaakt, dan ik zoude geweest zyn, indien ik dee. ze onderneeming niet had aangevangen : gelyk iemand, die eene volmaakt goede hand in het schryven tracht te krygen, door het navolgen van een in plaat gesneden voorbeeld, schoon hy nimmer dezelfde volmaaktheid kan bereiken, evenwel, door de poogingen , welke hy aan, wendt, zyne hand beter, en zyn Ichrift draagelyk zal maaken.

Het kan voor myne nakomelingschap nuttig zyn te weeten, dat hun Voorvader aan deeze kleine kunstgreep, mer Gods hulpe, het bestendige geluk van zyn leeven is verschuldigd geweest, tot aan zyn negenen zeventigste jaar, waarin dit geschreven is. De weder waardigheden, welke het overige zyner dagen nog kunnen verzellen,

zyn

tyn in de handen der Voorzienigheid; maar, indien zy komen, moeten de gedachten van zyn voorig geluk 'hem behulpzaam zyn in ze met gelatenheid te verdraager, Aan de Soberheid schryft hy toe zyne langduurende en bestendige gezondheid, en hetgeen hy nog van eene goes de lichaamsgesteldheid heeft overgehouden ; aan Vlyi en Zuinigheid de onbekrompen toestand, welken hy al vroeg heeft bereikt, de overwinst van zyne middelen en van kundigheden, welke hem in staat hebben getteld om een nuttig burger te zyn, en hem eenigen naam gegeven onder de geleerden; aan de Oprechtheid en aan de Rechtyaardigheid, het vertrouwen van zyn Vaderland en de aanzienlyke bedieningen ,, waarmede mén hem bekleed heeft. Kortom, aan den invloed van alle deeze deugden, hoe onvolmaakt hy ook moge geweest zyn in ze zich eigen te maaken, gelooft hy die eerpaarigheid van geestgelteltenisse, die vrolykheid in de verkeeringe, verschuldigd te zýn, welke nog zyn gezelschap doet zoeken door menschen, die jonger zyn dan hy. Hy hoopt, dat sommigen zyner afstammelingen zyn voorbeeld zullen volgen, en 'er zich wel by bevinden,

Men zal opgemerkt hebben , dat, hoewel myn Ontwerp niet te eenemaal was zonder betrekkinge tot den Godsdienst, 'er nogthans geene fpooren van eenig Leerstuk in voorkwamen. Dit had ik voorbedachtelyk vermyd; want ik was overtuigd van de nuttigheid en van de uitmuntendheid myner inrichtinge; ik geloofde, dat zy ook nuttig moest zyn voor andere menschen, hoedanig derzel ver Godsdienst mogt weezen, en was voorneemens ze ten eenigen dage in het licht te geeven, ** Ik had een oogmerk om over elke Deugd eene kleine Verhandeling te fchryven, waarin ik zoude hebben doen zien het voordeel van ze te bezitten, en de rampen, we!. ke de tegengestelde ondeugden volgen; ik zoude aan myn Boek den titel gegeven hebben, de Kunst der Deugil, dewyl het de middelen en de wyze zoude aangetoond hebben om zich de Deugd eigen te maaken, waardoor het onderscheiden zoude geweest zyn van eene bloote opwekkinge, welke, geene middelen aanwyzende, waardoor men een deugdzaam mensch kan worden, gelykt naar de taal van hem, die, om de uitdrukking van eeren Apostel te gebruiken, enkel met den woorde en met de tonge lief heeft (I JOANN, III: 18), en den naakten en hongerigen vermaant warm en verzadigd. te worden, zonder hun midMENG. 1798. NO. 6.

S

de,

« EelmineJätka »