Page images
PDF
EPUB

besluit te komen. Indien het eenvoudigste beginzel, 't welk ooit van 's menschen tong rolde, ooit uit eene pen vloeide, aangenomen werd - ik meen

de gulden regel, om anderen te doen gelyk wy willen dat ons ge. fchiede! indien deeze onze Gids ware in ingewikkelde gevallen, hoe menige weezenlyke gevaaren , en daadlyke verliezen, zouden wy niet vermyden! Hoe veele kwellingen, die onzen hoogmoed krenken, ontgaan! Hoe veel geraaktheid, welke het hart verhardt, ontwy. ken! Hoe veel beter, over 't geheel, zou het met de menschlyke Maatschappy gesteld weezen! Hoe veel meer geschikt om den kring des gezelligen geluks te verbreeden, en de Mensch met zynen Naasten te beyre. digen!

Doch veelen worden 'er gevonden, die veronderstellen, dat eene zaak van bezwaar het afwyken van de striktste regelen der Regtvaardigheid, voor een tyd, billykt. Dit is een zonderling misbegrip, en verraadt geene geringe maate van onkunde in de menschlyke natuur; want indien 'er een geval is waar in wy meer dan in eenig ander ons moeten vasthouden aan den Itrikten regel van Regtvaardigheid, het is in geval van bezwaar ; dewyl, hoe groot dit bezwaar ook moge weezen, hoe onverstaanbaar in woorden of figuuren, de Mensch, die zynen Naasten doet gelyk hy wenscht dat hem geschiede , dezelve het klaarite vooritel vindt, 't geen hy kan aantreffen. Laat braaf heid braafheid ontmoeten, en alle geschil verdwynt, en, het geen nog beter is, eene groote maate van onderlinge liefde en agting wordt hier uit gebooren, wel. ke wy niet altoos zien te voorschyn komen uit de beslissingen, die enkel voortvloeijen uit naauwkeurige bereke. ning. De Man met een braaf en ruim hart, en die onregi fchroomt te pleegen, dewyl hy schroomt zyn Pligt niet te betragten, zal aan geene kleinigheden blyven han. gen, des niet twyfelen; ook zal hy, die stout genoeg is om door een vooroordeel heen te breeken, niet hair. klooven.

Maar 'er doet zich een ander bezwaar op, 't geen de afwyking van de beginzels der Regtvaardigheid, in geval. len van moeilykheid, vergezelt, welk waarschynlyk niet in den zin geschooten zal weezen van menschen, die onvast zyn in hunne beginzelen ; naamlyk, dat elke afwy. king van de regelen des strikten Regts den gereeden weg baant tot andere en verdere afwykingen ; en het staat

te

te duchten, dat de Man, die van zyaarigheid tot onregt overstapt, niet schroomvallig zal weezen om ten zynen voordeele te beslissen in min ingewikkelde gevallen. En, in de daad, wy zullen wel ras ontwaaren, dat, by lieden van deezen stempel, geen geval eenig bezwaar zal opleveren; 'want, indien een Mensch Eigenbaat ten grondslage legt van alle zyne bedryven, zal hy in de volvoering van zyn plan Naagen, naar maate van żyn vermogen of behendigheid.

De eenige weezenlyke zwaarigheid , in zulk een geval, is de moeilykheid om te weeten waar op te houden i want terwyl een Man het zo kan beleggen , dat hy de donkere zyde van zyne daaden verbergt , of de ondersteuning en eene regtvaardiging zyner bedryven van de wereld ontvangt, zal hy met aangroeiende stoutheid voortvaaren, tot hy in 't einde eene stellige en uitdruklyke wet overtreedt, en in 't openbaar zo eerloos wordt als hy reeds lang in 't verborgen geweest is. Voorbeelden van zulk een val in goedberugtheid en middelen zyn niet zeldzaam ; en zullen veelvuldig blyven, indien wy, in onzen handel met het Menschdom, de weinige korte en eenvoudige voorschriften , welke de

welke de Regtvaardigheid vordert, over 't hoofd zien. Houden wy ons aan deeze vast, alles is in veiligheid. Wyken wy er van af, neemen wy andere leidslieden, 't zy wy, met de Ouden, Droomen raadpleegen en op Voortekenen afgaan, of met de Hedendaagschen alleen op ons eigen voordeel letten, en alles geoorlofd rekenen, 't welk geen inbreuk maakt op de stellige Landswetten, dan zyn wy niet langer veilig, of buiten gevaar van ontdekking en onheil.' Dat wy, derhalven , indien wy ons niet veilig kunnen verlaaten op onze waakende of slaapende Droomen den raad van PYRRHUS volgen Laaten wy onzen Pligt doen!

IETS OVER DE VOORTREFLYKE GENEESKUNDIGE EIGENSCHAPPEN VAN HET Onopordum Acanthium, OF Ezelsdistel. Door Doctor HANDEL, te Id.

fein, in 't Nassau.Ufingensche.

Volgens myne bevindingen in eene vry uitgebreide

[ocr errors]

al het voortreflyke, 't geen door BORELL, STAHL, ZIMMERMAN, VATER, ROS, en ELLER, aangaande de krag. ten van dit gewas, is ter nedergesteld.

In het byzonder vinde ik met de waarheid overeenkomstig, 't geen die beroemde mannen, aangaande deszelfs voortreflykheid in het uitroeijen van kwaadaartige Zweeren, geschreeven hebben. Nog voor weinige weeken bedwong ik met het versch uitgeperste zap deezer plant eene Zweer, die alle tekenen van een nabyzynd Kankergezwel aankondigde. De daar door aangetaste Lyder was een Postknegt, die, na met het vergif der Venusziekte geheel doordrongen te zyn geweest, ecne bovenmaatige hoeveelheid van Kwikzilver gebruikte, en daar door eene kankerachtige Verzweering bekwam, die, van den linker vleu. gel der Neus beginnende, zich, tot op een halven duim na aan de kin, verspreidde, en niets dan een verschriklyken marteldood voorspelde.

Alle de gewoone middelen wierden in dit geval aangewend; doch de zaaken gingen van kwaad tot erger , tot dat ik dagelyks een compres , met het versch uitgeperste zap van den Ezelsdistel bevogtigd , zes of acht maalen liet aanleggen, met dit gewenscht gevolg, dat ik, tot myne verwondering, en tot verbaazing dier geenen, welke den ongelukkigen reeds voor onherstelbaar hadden verklaard, dit bardnekkig ongemak binnen veertien dagen geheel geneezen zag.

Meer dergelyke gevallen zoude ik kunnen aanhaalen; doch bespaare dezelve tot een uitvoerig Vertoog, 't geen ik voorneemens ben over de uitmuntende kragten van dit Geneesmiddel in het licht te geeven. Kortelyk zal ik maar aanmerken, dat ik, teffens met het gebruik der vereischte inwendige Geneesmiddelen, door de uitwendige wasschingen, met dit zap, zo wel de drooge als de voch. tige schurft geneeze, zonder het gebruik van eenige zalf hoegenaamd.

Met behulp van het zelfde middel genas ik ook meermaalen den Daauwwurm en het Kwaadzeer der kinderen; gelyk ook de heftigste Venerische Oogontsteekingen en Chankers van den allerkwaadaartigsten aart, en dat wel binnen een zeer korten tyd. De Sprouw geneest door middel van dit zap ook veel spoediger, dan door de Borax.

Terwyl de ftank en scherpe etterstoffe van verouderde verzweeringen aan de beenen daar door merkelyk verbeterd wordt.

Aan

Aanmerking van den REDACTEUR. De kragten van het vermeld Gewas, ten onrechte door veele der beste Schryveren over de Materies Medica verwaarloosd, verdienen voorzeker alle aandagt en een naauwkeuriger onderzoek. Het zap van deeze plant heeft, onder anderen, ongetwyfeld meermaalen veel dienst gedaan in verouderde en kwaadaartige Verzweeringen; doch dat men 'er eene waare Kankerachtige Zweer mede zou kunnen geneezen, durven wy geenzins verzekeren, of gelooven. Het bovengemeld voorbeeld bewyst zulks ook in geenen deele, dewyl de aldaar gemelde Zweer voorzeker geene waare Kanker geweest is; maar wel eene kwaadaartige en zeer gevaarlyke ontaarting, door het Venussmet, of liever door de in al te groore hoeveelheid aangewende Kwikmiddelen, yeroorzaakt, waar door wel Verzweeringen ontstaan kunnen, die de uiterlyke gedaante van Kan. kerachtige Gezwellen en Verzweeringen aanneemen; doch daar van echter in aart hemelsbreed verschillen,

[merged small][merged small][ocr errors]

B. FAUJAS-ST-FOND. e Chineesche Hennip overtreft oneindig veel, in alle

haare hoedanigheden, de Europeesche , en verdient daarom ten hoogsten de aandagt der Natuurkenners. De Heer ELIOT ', die eenigen tyd te Canton vertoefd had, gaf daar van, in 1781 , dertig of veertig zaadkorrels aan den Heer FITZ-GERALD. Deeze wierden eerst gezaaid den vierden van Zomermaand, en dus eene maand te laat; dan, niettegenstaande dit verzuim, bekwamen de meeste stengen eene hoogte van veertien voeten, terwyl de grootIte derzelve beneden een omtrek bezaten van zeven En. gelsche duimen. Op zyn tyd bloeiden deeze planten zeer fleurig ; doch zy ftierven door de vroegtydige koude eer hun zaad behoorlyk ryp was. FitzGERALD nam verder waar, dat iedere plant, beneden, tusschen de dertig en veertig zydtakken had voortgebragt, die by paaren, in eene horizontaale houding, geschikt waren , terwyl cen groot aantal van hoogere takken in allerlei orde ge

plaatst

T4

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

plaatst waren, meestal met tusschenruimten van vyf of zes duimen tot boven aan den top. Zommige der benedenste zydtakken hadden eene lengte van vyf voeten, en de overige wierden al kleinder en kleinder, tot aan den top; zo dat de plant in zyn bloei eene fraaije kegelvor mige gedaante vertoonde.

Na dat dezelfde Waarneemer deeze Hennip op de gewoone wyze had doen rotten, en beproeven wilde, of de draad gemaklyk van het houtachtig deel zou kunnen gescheiden worden, zag hy, tot zyn groot genoegen, dat de geheele draadachtige bast kon worden weggenomen zonder te breeken, niet alleen van 't benedenste des stams tot boven, maar insgelyks van het begin der zyd. takken tot aan hun einde. Niet alleen was de menigte der bekomene Hennip, ongemeen groot, maar de draad was buitengewoon sterk. De draad, welke hy bekwam van tweeëndertig planten, woog, na welgedroogd te zyn, drie en een vierde pond. Doch de planten hadden den kelyk niet eens haaren vollen wasdom bekomen, dewyl de zaaden niet ter rechter tyd in den grond gekomen waren. De Zomer was zeer droog, en de grond, in welken de planten stonden, niet van de vruchtbaarste foort, en desniettegenstaande waren de planten weekelyks genoegzaam elf duimen opgeschooten.

De Engelschen begreepen zeer wel, dat het voor hunne Zeemagt van het uiterst aanbelang zou zyn, indien zy dit nuttig gewas konden aankweeken; zo dat het de aan. dacht des Parlements en der verlichtste Landbouwers naar zich trok. Ondertusschen waren 'er geene zaaden meer voorhanden, en het bekomen derzelve was zeer bezwaarlyk, om dat de uitvoer van dit gewas, in China, onder zeer zwaare straffen verboden was. Dit verbod spoorde intusschen den nayver des te sterker aan, om zich van het bezit van dit nuttig voortbrengzel meester te maaken. Met een der uit China te huis komende OostIndische Schepen der eerstvolgende Retourvloot ontving men ook reeds een pond van dit zaad, verborgen onder andere Waaren ; welke schat ter hand gesteld wierd aan den Heer BANKS, Voorzitter der Koninglyke Societeit die 'er , onder anderen , aan my en den Heer BROUSSO Net twee oncen van gaf, om daar mede eene proef in Frankryk te neemen, voornaamelyk in het Zuidelyk deel deş Ryks, in 't welk wy beiden een Landgoed bezaten, Op

dat,

« EelmineJätka »