Page images
PDF
EPUB

in dit Atuk, allen voor te streeven : daar hy niet alleen verzamelde alle de vertelzeltjes, welke men by Schryvers over dit onderwerp ontmoet; maar dezelve zodanig vermenigvuldigd heeft, dat 'er weinig aan de Natuurlyke Historie van den Beyer schynt toe te voegen, dan een Woordenboek van hunne Taal, een Zamenstel van hunne Werten, en een Schets van hunnen Godsdienst, om de volkomenste Natuurlyke Historie van dit Dier te le. veren, welke immer, met mogelykheid, kan worden aangeboden.

In de daad, 'er kan geen grooter bedrog, geen groo. ter hoon voor 't verstand der Leezeren zyn, dan de poo . ging om hun eenige byzonderheden, aan den Bever toe. geschreeven, te doen gelooven; en, schoon het niet te veronderstellen of te eischen is, dat de Opsteller van een algemeen Werk door en door kundig is van elk onderwerp, 't welk hem in de afwerking, zyner wyduitgebrei. de taak voorkomt, en waar over hy niet voorby kan te spreeken, is egter eene zeer middelmaatige toedeeling van verítand genoegzaam toereikende om hem te hoeden van geloof te Ilaan aan zulke wonderbaarlyke verhaalen, hoe zoetlyk ze ook mogen verteld, en hoe sterk zy mogen verzekerd worden door den zich in verciering toegeeven. den Reisbeschryver.

(Het Vervolg en Slot hier naa.)

[ocr errors]

UITLEGGING VAN DEN DROES - STOEL EN DROES

KUSSEN, TE BENTHEIM,

Aan myn Vriend ****

Met ret genoegen voldoe ik aan uwe begeerte, om u eenige

uitlegging van den zogenaamden Droes. ftoel en Droeskussen, te Bentheim, te geven ; dan alvorens daar toe te treeden, verzoeke ik, zo ik al iets itelligs deswegens mogt onderneemen op 't papier te brengen, het flegts als gis. fingen aan te merken, die ik u niet behoef te zeggen dat fomwylen het gevolg der oudheidkundige onderzoeken in die en nabuurige Landstreeken zyn.

Aan de Noordwestzyde van de hooge muuren van het overoude Slot te Beniheim vindt men een regt opgaande,

doch

Mm 5

doch zeer smalle, Steenrots, van ouds genaamd de Droes. ftoel, waar op een ruim driemaal grootere ligt, die de be. naming draagt van Drees-kussen, en den nieuwsgierigen Reiziger onder den thans bekenden naam van Duivels-oor. kussen , zonder eenige uitlegging, vertoond worden.

Het Slot, (zo wel als de Stad van dien naam, op Stcenrotzen, welke aldaar in menigte gevonden worden, gestigt,) is, naar het algemeen gevoelen, vóór de gewoone tydrekening, gebouwd door Drusus Nero Germanicus, Stiefzoon van Augustus, en van denzelven derwaards gezonden om alle die en aangrenzende Landen tot aan de Noordzee toe onder de Romeinsche Heerschappy te brengen, op dat Romen van de eene Zee tot de andere heerschen zoude, en één van die Kasteelen, welke hy aan de Eems, Lippe, Rhyn en Elbe, en landwaards in, tot in toom houden der overwonnen Volkeren heeft aangelegd, en zynde deeze Sterkte aan de aldaar zig nedergeslagen hebbende Tubanten den naam verschuldigd van Bentheim, samengetrokken van Tubantheim (*), Land der Tubanten.

Deszelfs geheele bouworde toont duidelyk aan dat het van eeuwen herwaards en wel Romeinsch is, uitgezonderd eenige kleine gedeelten, welke men gist onder de Frankische Regeering gebouwd te zyn,

Suetonius, in het Leven van Tib. Claud. Drusus, heeft aangetekend, dat hy was wreed van aart, mishandelende die geenen, die hem eenigzints in 't oog waren ; zo dat de enkele naam van Drusus genoeg was om onze aldaar woonende Voorouders, hoe onvertzaagd ook, vreeze aan te jagen, en aanleiding te geven, dat zy, zynen naam in dien van Droes (t), en namaals Duivel, verdraaijende , den geenen, dien zy iets kwaads wenschten, toewierpen, dat hem de Droes (Drusus) mogt halen.

Uit deeze naamsverandering zoude men kunnen opmaken, dat deeze Droes of Drusus, op. den ondersten iteen (Droes - stoel) zittende, misschien denzelven tot zynen Ze. tel, voor of na het aanleggen dier Sterkte, gebruikt heeft

of

(*) Heim, een oud Duitsch woord, betekenende zo veel als Land, b. v. Heim - wee , ziekte van een die naar zyn Land verlangt.

(1) l'aernewyk , Hist. van Belgis, fol. 90 vso. Picard, Drentsche Oudheden, p. 177

[ocr errors]

of tot het doen van aanspraken aan zyne Krygsknegten, of tot het uitspreeken van vonnissen over de door hem ten onder gebragte Tubanten, die hem, om zyne aan hun gepleegde wreedheden, den naam van den Droes agterlieten, en daarvan genoemd word de Droes - stoel, en dus vereischt de benaming van Droes - kussen, als het rugAteunfel des geenen op den Droes. ftoel zittende, gelykerwyze afgeleid , geene nadere verklaring ; hoe ook het Droes - kussen op den Droes - stoel gekomen zy, is een vraag, welke in allen deele gelyk' staat met die over de omgelegene Huinebedden.

Zie daar, waarde Vriend! uwe vraag, wat of de zogenaamde Droes. ftoel en Droes - kussen zyn, zo verre my mogelyk is, beantwoord. De weinige oogenblikken, welke ik by myne reize in 1792 aldaar vertoefd heb, hebben my buiten de mogelykheid gesteld u een afteke. ning of juiste bepaling der hoogte te kunnen mededeelen.

Het ware te wenschen, dat de vroegste bebouwers en Inwooners dier Landstreeken den Nakomeling een grondiger en uitgestrekter kennis van hunne bedryven hadden medegedeeld ; .zeker zoude men dan, de menigvuldige Oudheden in die en omgelegene Landstreeken beschouwende , geene verkeerde denkbeelden hegten aan het geen misschien gewoonten van eeuwen herwaards hebben agtergelaten. den Haag, den

N. 28 Augustus 1798.

[ocr errors]

BERICHT, AANGAANDE DE VERMAARDE ROMEINSCHE
TAPYTEN, GEWEEVEN VOLGENS DE TEKENINGEN

VAN RAPHAËL.

(Uit het Fransch.) DE

eeze beroemde Tapyten, weleer een der aanmerk

lykste cieraaden van Rome, zyn, na de verovering deezer aloude Stad, door de Franschen, benevens veele andere Pronkstukken van smaak en konst, naar Parys overgebragt, alwaar zy thans voor een ieder in het Mu. feum der Louyre te zien zyn. Het getal deezer Tapyten beloopt een - enl - twintig :, die niet alle even voortreflyk zyo ; fchoon de verheven smaak van Raphaël in alle

ken

kennelyk is. Het schynt dat RAPHAËL van zommige alleen, met 'er haast, de grondlynen getrokken heeft, en dat zyne Leerlingen het overige hebben uitgewerkt. De uitvoering der Stukken is derhalven, naar de onderscheide tal en der Leerlingen, verschillend uitgevallen , en nog meer of min bedorven, naar de verschillende bekwaamheid der werklieden. Men is niet genoegzaam bedreeven in de Geschiedenis deezer Tapyten, om met zekerheid te kunnen zeggen, welk deel Raphaël in de uitvoering van elk derzelve gehad heeft : zie hier eene lyst , volgens hunne meerdere of mindere voortreflykheid, waar uit men ook zal zien, dat de meestgeachtste byna alle in het Mufcum zyn.

i. De Prediking van Paulus te Athene , in den Areopagus.

2. De Tovenaar Elymas, of Barjefu , door Paulus met Blindheid geslaagen, in tegenwoordigheid van den Oudburgemeester Sergius.

3. De Dood van Ananias.

4. Jesus Christus geeft aan Petrus de Sleutelen des He. melryks.

5, 6 en 7. De Kindermoord te Bethlehem.. Onder deeze drie Tapyten is maar één dat uitmunt.

8. De Opstanding van Jesus Christus.

9. Paulus en Barnabas verzetten zich tegen de Offerhan. den, met welke die van Lystren hen wilden vereeren.

10. De aanbidding der Wyzen uit het Oosten.

II. De geneezing des Kreupelen in de poort van den Tempel, door de Apostels Petrus en Johannes.

De volgende Tapyten zyn van minder waarde.

12. De bekeering van Paulus. 13. De aanbidding der Herders. 14. De aanbieding van het Kind Jesus in den Tempel. 15. De wonderdaadige Vischyangst. 16. Het Martelaarschap yan Stephanus.

17. Jesus Christus met zyne Leerlingen aan Tafel te Emaus.

De vier volgende Stukken zyn de flegtste. 18. De uitstorting van den Heiligen Geest. 19. De Hemelvaart van Jesus Christus.

20. Jea

20. - Jesus vertoont zich aan Maria Magdalena onder de gedaante yan een Tuinman.

21. Fefus Christus verlost de Oudvaders uit het Va. geyuur.

Deeze beroemde Tapyten wierden te Rome niet ten toon gesteld, dan alleen geduurende eenige weinige dagen der week, waarin de Sacramentsdag gevierd wordt; wanneer zy te zien waren op de Gallery, die van de plaats van St. Pieter naar het Vaticaan loopt: wanneer 'er steeds eene ontelbaare menigte van aanschouwers tegen. woordig was, om deeze Konststukken te bewonderen. Ondertusschen zyn deeze Tapyten naauwlyks meer dan eene schaduw der oorspronglyke Tekeningen, waar van 'er nog zeven in Engeland aanweezig zyn , die , volgens de naauwkeurige beschryvingen, meer dan iets anders, in Ataat zyn, ons een waar denkbeeld te geeven van het groot talent van Raphaël, Met dat alles is 'er in deeze Tapyten nog zo veel schoons overgebleeven, dat men, niettegenstaande de onvolmaakthejen, die, door de ongeschiktheid der werklieden en de veroudering der stoffen, daar in mnogten aanweezende zyn, de kunde en den scheppenden geest van RAPHAËL daar in ten klaarsten ziet doorstraalen. Dus bevat, by voorbeeld, het Stuk, waar in Jesus de Sleutelen des Hemelryks aan Petrus overgeeft , veel onnavolgbaar schoons. Niet alleen is de houding der beide hoofdpersonadien verwonderenswaardig, maar vooral is aan. merkenswaardig de uitwerking deezer

daad op de houding en wezenstrekken der overige Apostelen. Men ziet daar in, als naar het leven, de oprechte liefde en vriendschap van St. Jan, vreemd van allen nayver, en niet minder de verrassende verbaasdheid van den geenen, die achter hem staat, en zich zyn mantel, zonder dat hy het bespeurt, laat onto glippen, terwyl de gelaatstrekken van andere Apostelen zeer duidelyk hunnen nayver , verwondering en bedroogen verwagting, vertoonen.

Het verheven vernuft van RAPHAËL is niet minder zigt. baar in de Bywerken, die tot verciering en opheldering van het hoofdoogmerk der Tekeningen daar by gevoegd zyn ; nooit zyn dezelve te onpas aangebragt, maar zy vermeerderen steeds de belangrykheid der Stukken. Zodanig zyn de houding van den Vader, die, geduurende de verwarring van het gevegt, het lyk van zyn' Zoon ontdekt; de gebaarden der Moeder, die, om haar kind te

be.

« EelmineJätka »