Page images
PDF
EPUB

spreeken volgens losse geruchten. Onder de weinigen die ik de eer had te kennen, vond ik 'er die groote be. kwaamheden en braafheid bezaten. Ten voorbeelde behoef ik alleen te noemen den Bisschop van beJĀ, wiens Godsvrugt en Geleerdheid eer zou doen aan de Apostolische Eeuwe. Ik zou hier ook mogen vermelden den Abbé CORRÊA , Capellaan van den Hertog van Alafoens; en Vader DE SOUZA, Schryver van verscheide Stukjes over de Arabische Taal.

'Er zyn verscheide andere Mannen van verhevene Talenten, onder de Geestlyken ; maar opgeslooten in naar. geestige Cellen; en, 't geen nog zeldzaamer is, hoe grooter hunne bekwaamheden zyn, hoe meer zy zich van de wereld afzonderen. Men mag, overzulks, wel vraagen, waarom verpligten zy de wereld niet met hunne verkreegene kundigheden mede te deelen? De rede hier van is zeer klaar: De Portugeesche Taal is zo weinig bekend , dat 'er geen of weinig vertier is in Boeken in die taal geschreeven, buiten dat Ryk; en binnen 't zelve is het' zeer verre dat 'er eene algemeene leeslust heerscht, Zeer weinige Boeken kunnen , derhalven, de kosten van het papier en drukken opbrengen , bovenal wanneer zy over Weetenschappen handelen. Hier door worden Man, nen van Letteren afgeschrikt, om zich, op die pryslyke wyze, bekend te maaken, en de wereld blyft beroofd van hunne waarneemingen en wyze lessen.

't Is waar, dat, in alle geleerde beroepen, Mannen zullen gevonden worden , die meer diensts zouden kunnen doen aan de Maatschappye in eenen laageren kring ; en onder de Geestlyken in Portugal zyn 'er, het doet my leed dit te moeten zeggen, maar al te veelen, op welken deeze aanmerking past; menschen, die, door de natuur en opvoeding, beter geschikt zouden zyn om den ploeg te bestuuren, dan zich van de pligten huns ampts te kwyten.

De Kooplieden in Lissabon zyn zeer naauwlettend op hunne zaaken, en, voor zo veel ik heb kunnen naagaan, stipt en naauwkeurig in hunne handelzaaken. Zy leeven op eene, vriendlyken voet' met de vreemde Kooplieden, die zich hier onthouden, bovenal met de Engelfchen. Bankbreuken vallen hier zeldzaam voor ; en zy zyn afkeerig van geschillen : en het is eene welbekende zaak, dat de Regtsgeleerden en Regters in Portugal door hunne Nn 2

Broe.

Broeders elders, zelfs in Engeland, niet overtroffen worden in de twistzaaken op de lange baan te schuiven.

Een Koopman te Lissabon brengt zyn tyd op de volgende wyze door. 's Morgens ten acht wuren gaat hy ter Ker. ke, ten elf uuren na de Beurs , eet ten één uuren, Naapt tot drie uuren, eet ten vier uuren fruit, en houdt het avondeeten ten negen uuren. De tusschenvallende uuren besteedt hy op zyn Koopkantoor, in het doen van bezoeken, en speelen op de kaart.

Wanneer men by iemand, die boven den rang van Koopman verheven is, een bezoek aflegt, is het noodig gedegend en gemanteld te weezen : is de Familie, by welke men zich vervoegt, in den rouw, men moet in 't zwart komen. De dienstboden zouden iemand, die een bezoek geeft, niet inlaaten, zo hy te voet kwame: gelaarsd in zulke huizen te komen zou men voor een hoon reke. nen, of men moest ten zelfden tyde ook gespoord weezen. De Heer van den huize gaat den bezoeker voor, als hy hem uitgeleide doet ; by het ingaan heeft het tegendeel plaats.

Het gemeene Volk te Lissabon, en in den omtrek, is een arbeidzaam en sterk geflacht ; veelen hunner leggen, door een zuinig leeven, een voeglyken voorraad op voor den ouden dag. Het is onaangenaam te zien met welk eerie moeite zy werken, uit hoofde van de gebrekkigheid der gereedschappen. Hunne karren hebben het ruwe voorkomen van vroegere eeuwen: deeze voertui. gen worden getrokken door een paar sterke Osten. Het koorn wordt gedorscht door die zelfde Dieren, als in de dagen der Ifraëliten; hier zou nog het gebod letterlyk gelden, een dorschende Osse zult gy niet muilbanden. Žy hebben veele andere gebruiken, welke ons zonderling voorkomen: by voorbeeld, de Vrouwen zitten met de fline ker zyde na den kop des paards, als zy ryden; een Voerman zit op het paard aan de linke hand; de Knegts speelen op de kaart, als zy hunne Heeren wagten ; een Kleer. maaker zit eveneens als een Schoenmaaker te werken ; een Barbier verschynt op Zondag met een Degen, een Kokarde, twee Horlogien, of ten minsten twee horlogieKettingen. Een Herberg kent men aan een uitgestooken Druivenbosch , en het Huis van eene Vroedvrouw aan een wit Kruis. Een dod onderscheidt zich door zynı bovenmaatig betoon van Catholyke Devotie.

De

!

De laagere rangen van beide de Sexen zyn zeer gesteld op den opschik: ik zag te meermaalen Vischwyven met gouden ketenen om den hals, en met gouden ringen aan de hand. De Groenvrouwen onderscheiden zich door eene byzondere kleederdragt.

Alle slaafagtige arbeid wordt hier volvoerd door Ga.
liciaanen; deezen mogen de Houthakkers en Waterdraa-
gers van de Hoofdstad genaamd worden; zy zyn gedul.
dig, vlytig , en_hunne getrouwheid is tot een spreek.
woord geworden. Een der hoofdbezigheden, waar in zy
dagelyks onledig zyn, is de Burgers van water te voor
zien, 't geen zy op de schouders in kleine houten vaten
draagen,

uit de veelvuldige Fonteinen gehaalà.
Elk Galiciaan is verpligt, naar een Stadsreglement
alle avonden een deezer gevulde watervaten na zyn huis
mede te neemen ; om des te vaardiger, by ontstaanen
brand, tot blussen gereed te zyn; zy komen op het slaan
der brandklokke terstond daarinede voor den dag ; allen
verzuim in dit stuk wordt hoog genomen, en zwaar ge.
Itraft; in tegendeel kunnen zy zich, in gevalle van be.
toon van wakkerheid en moed in het brandblussen, van
eene ruime belooning verzekerd houder. Dan men heeft
hier weinig brand ; staande myn verblyf viel 'er geen

In de huizen van vreemde Kooplieden zyn de Gali.
ciaanen de eenige bedienden welke men gebruikt, en vee-
le Portugeesen bedienen 'er zich van; hun de voorkeuze
geevende boven de Inboorlingen. Zy kooken, houden de
kamers schoon, en doen allen huiswerk. Zyn 'er in een
Portugeesch huisgezin Galicische Meiden beneden de vyf-
en-dertig jaaren, deeze worden door niemand dan de
Huismoeder en Dogter gezien ; die jaaren bereikt heb.
bende, worden zy aan zichzelve overgelaaten, in de
veronderstelling dat haare bekoorlykheden genoeg ver-
flenst zyn om ze te beveiligen tegen de aanvallen van ga-
lanterie.

Zeldzaam ademen de Portugeesche Dames de zuivere lucht in, uitgenomen de korte poos dat zy zich na de digtbygelegene Kerk begeeven, 't welk zy ten minsten éénmaal op een dag doen.

De Portugeesche Dames bezitten veele beminnelyke hoe. danigheden ; zy zyn kuisch , zedig , en zeer op hunne Kinderen gesteld. Geene Vrouw gaat ter deure uit zon. der toestemming van haaren Man, of Ouders. Om allen

ag:

voor.

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

Nn 3

[ocr errors][merged small]

agterdenken voor te komen, worden Mannen, zelfs Bloedverwanten, niet toegelaaten in de Vertrekken der Vrou. wen te komen, of naast dezelve te zitten op openbaare plaatzen. Van hier is het, dat de Minnaars zelden de voorwerpen hurner liefde in 't oog krygen, dan alleen in de Kerk; en deeze is ook de plaats, hoe onvoeglyk het fchyne, van den minnehandel. Ondanks het naauw, lettend oog van de Duenna, weeten de Gelieven Minnebriefjes te wisselen ; en dit op eene zo behendige wyze, dat niemand het kan bemerken, of zyn hart moet branden van dezelfde vlam. De kleine knaapen die het Altaar bedienen zyn dikwyls de boodschapbrengers te dier gelegenheid. Wanneer een van deeze ongevleugelde Cupidos een Briefje van dien aart ontvangt, maakt hy door het volk heen te komen, tot hy by de Schoone is; dan knielt hy, herhaalt zyne Ave Marias, slaat op zyn borst; naa zyne gebeden gedaan en op zyn borst geslaagen te hebben, valt hy voorover op zyn aangezigt en handen, kuscht met een heiligen yver den grond; middelerwyl steekt hy den Minnebrief onder de kleederen der Schoone, en haalt niet zelden een anderen weg.

Op andere tyden maaken de Minnaar en Minnaresse by het uitgaan der Kerke te gelyk te weezen by het Wywatersbakje; wanneer zy met alle behendigheid briefjes wisselen, of althans het vermaak genieten van elkanders vingers te drukken.

Veelvuldig zyn de kunstenaaryen, tot welke zy zich gedrongen vinden de toevlugt te neemen, om allen agterdenken te weeren of te leur te stellen; en in geen tydperk huns leevens betoonen de Portugeesen meer voorzigtigheids dan staande hunne vryery. Hunne natuurlyke geneigdheid tot geheimhouding is zeker een wel te paste komend hulpmiddel om jaaren agtereen onder den indruk dier tedere Drift te leeven; en zy zouden 'er de slachtoffers van worden, ware het die verfynde en te. dere liefde niet', van welke GUEVARA deeze befchryving geeft: „ Zy gloeit, maar brandt niet; zy verlicht, maar

beschadigt niet; zy verteert niet, schoon zy brandt; zy %, doet niet duizelen, schoon zy sterk glinstert; zy ver

fynt, zonder te vernietigen; en schoon zy heet zy, nog. - thans valt zy niet finertlyk,"

Zeer kostbaar zyn de Huwelyksfeesten : de middelen by lieden van gemeenen doene worden dikwyls geheel besteed aan de toebereidzelen by die gelegenheid. By alle rangen is de Slaapkamer voor Bruid en Bruide.

gom

[ocr errors]

gom naar en soms boven vermogen vercierd met linten en bloemen; dikwyls zyn de beddelakens van het Bruidsbedde met de fynste kanten omzet.

By de Doopplegtigheid hunner Kinderen, als mede by de Begraafenisse, maaken zy groote kosten; doch, in andere opzigten, zyn zy zeer zuinig en maatig, in 't byzonder de Vrouwen, die zelden iets anders dan water drinken: indien zy wyn drinken, dit doet haare kuischheid in verdenking komen , en verdenking grenst hier aan misdryf. De Keizerin Dona LEANOR, Dogter van EDUARD,

Koning van Portugal, wilde dit onthoudend gebruik onder de Duitsche Hofdames invoeren: dan noch de redenen, noch het voorbeeld, van haare Keizerlyke Majesteit konden deeze beweegen, om de Melk van Venus voor een dronk koud waters te verwisselen.

De spys. en drankonthouding der Portugeesche Dames vertoont zich op haar gelaad, 't welk doorgaande bleek, bedaard en zedig is; zy, die zich wat meer aan lichaamsbeweeging overgeeven, hebben eene goede kleur. Haare oogen zyn zwart en spreekende; haare tanden wit en geregeld. In den ommegang zyn ze beleefd en bevallig; haare manieren mogen den naam van inneemend en ongemaakt draagen. Het maakzel haarer kleeding ondergaat, mis. schien in eene Eeuw, geen ééne verandering. ModekraamIters, Hairkappers, en lieden van dat slag, zyn in Lissabon zo onbekend als in het oude Lacedemon.

Het hertrouwen staat aan de Weduwen vry; doch zy bedienen zich van die vryheid zeldzaamer dan in andere Landen. 'Er zyn veele Portugeesen, byzonder by een ouderwets soort van lieden, die een tweede Huwelyk aanzien als eene soort van Overspel, door de Wet alleen geheiligd. De Vrouwen neemen de Familienaamen haarer Mapnen niet aan : zy behouden steeds haare ei.

De Mannen worden doorgaans by hun Doopnaam aangesprooken ; als Senhor PEDRO. Toe- of Bynaamen zyn hier ook zeer in zwang; zy worden ontleend van de onderscheidene bedryven, merkwaardige voorvallen, woonplaatzen, of een in 't oog loopend gebrek of uitsteekenheid. - De Toe- of Bynaamen der Vreemdelingen vertolken zy veelal, inzonderheid wanneer dezelve naam. woorden zyn, of hoedanigheden uitdrukken; zo , by voorbeeld, noemen zy Mr. WOLF, Senhor LOBO; Mr, WHITEHEAD, Senhor CABEÇA DRANCA. “By de Doopnaamen van Mannen en Vrouwen worden menigmaal, onder

Ichei

gene.

Nn4

[ocr errors]
« EelmineJätka »