Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

te verflauwen , en eindelyk geheel ophoudt, onderzoekt u zelven , en zugt dan, omdat gy beiden niet volstandig hebt beantwoord aan uwe zoo duure verpligtingen.

Dan, wilde ik alle de zugtenden schetzen, waar zoude ik begiunen , waar eindigen ? daar ik zelve gevaar zou loopen van in verzugtingen te geraaken over het groot getal yan hun die zugten.

Doch, laat ik egter hun niet vergeeten, die van liefde zug, ten; die sentimenteele bonzende hartjes, die geheel aandoening zyn; die gevoelige Gelieven, die , al zugtende , zilte en heete traanen om en by elkanderen storten ; hoe zugten zy om de wreede onaandoenlyke waereld, waar van zy zig zoo veel moogi lyk verwyderen. Ja

in stilte kaatzen zy hunne verzug. tingen elkanderen toe, by het bleeke licht der kuische Maan, daar zy; vol verlangen, zugten naar eene geniering van zaligheden, onophoudelyke genoegens en vermaaken, hier

Dan, waar dwaale ik ? Neen! aan de andere zyde van het graf wagoen zy elkander. Hier is alles aardsch , onge voelig: rich! - wat is de waereld ledig voor hunne diepge. wonde zielen: Zoo zugten zy, van gevoel , van liefde.

0 Alle gy zugtende stervelingen, welk eene byzondere rol speelt ieder van u op dit Tooneel ! . Weenende komt sy in eene onbekende waereld; en , keeren wy in den schoot onzer aller Moeder, de aarde , weder, men zugt om, ons.

Dat wy dan dien korten tyd, dien wy hier zyn, ons ten nutte maaken , ten einde ops zelven geene redenen te verschaffen tot verzugtingen ; want kort, zeer kore , zyn onze dagen. Als Kind versluimeren wy een geruimen tyd van ons aanweezen ; als Jongeling verdartelen wy eeu gedeelte onzer jaaren ; als Man en Vader drukken ons zorgen en moeiten , en, met den Ouderdom, vergaan onze kragten; wy houden op te leeven, en zyn niet meer! Brielle , 1797

J. D. V.

[ocr errors][merged small]

E
en Schoolvos vondt zich in 't gezelschap van geleerde en

geoefende Lieden, en wilde een vertoon maaken van zyne Geleerdheid, door uit te weiden over de Leer der Pythagoristen, wegens de Zielsverhuizing; en gaf, in den loop zyns gespreks , de tastbaarste blyken van zyne domheid, onkunde en mis vat, ting. Een van 't gezelschap wendde zich na den persoon die naast hem zat, en zeide overluid : ,, Ik begryp, dat PYTHAGO

RAS van gevoelen was, dat de Zielen der Menschen, naa den

dood, in de Lichaumen van Dieren overgaan. teffens sloeg hy het oog op den Pedant, ik wist niet dat de

Zielen der Beescea in de Lichaamen der Menschen overgingen!",

Maar ,

" en

TOT FRAAYE LETTEREN, KONSTEN EN WEETEN

SCHAPPEN, BETREKKELYK,

REDE- EN SCHRIFTMAATIGE BEDENKINGEN, OVER DE INSTELLING EN HET EINDE VAN HET BURGERLYK BESTUUR; OF, OVER DE PLIGTEN VAN

OVERHEDEN EN ONDERZAATEN.

(Volgens het Engelsch van JAMES FOSTER, DD.)

MEDEBURGERS!

e Tytel, welken ik boven dit hier nevensgaand

9

[ocr errors]
[ocr errors]

FEITH

» over een Onderwerp , 't geen, in deeze dagen, zo diks », maals behandeld is, en gedeeltlyk een Onderwerp be„ treft, nu onlangs zeer breedspraakig onderzogt in het

laatst uitgekomen Deel der Verhandelingen uitgegeeven », door teYLER's Godgeleerd Genootschap, 't welk ons den

arbeid van eenen VAN REES , HESSELINK y en ROGGE, aanbiedt. Men zou des veelligt de Vertaa. , ling van deeze Rede. en Schriftmaatige Beilenkingen ,

omtrent het midden van de tegenwoordige Eeuwe in

't licht gegeeven , overboodig kunnen agten. Dat ,, ik des anders oordeele blykt uit mynen arbeid daar 2, aan besteed.

Ik wil, by het overzenden, Medeburgers! u een. voudig zeggen, wat 'er van de zaak is. Naa het leezen dier schoone om den Prys dingende Verhandelingen, welke wy elk minnaar van Godsdienstige en Burgerlyke Vryheid ten sterksten aanpryzen, voelde ik my op.

gewekt ter herleezing van 't geen ik my herinnerde, » Jaaren geleden , ten aanzien van dit Onderwerp , ge

leezen te hebben, in de Discourses on all the Princi. 9 pal Branches of Natural Religion and Social Virtue, „ by JAMES FOSTER , DD. Een Werk, waar in de 9 vrye denkwyze , het gezond verstand, het volklonke

oordeel, en de verlichte Godsdienstkennis, van dien » Christen - leeraar om stryd doorstraalen, By die MENG. 1798. NO. 3.

G

hers

[ocr errors][ocr errors]

„, herleezing voelde ik dat genoegen, die voldoening, welke

my de Schriften deezes Mans doorgaande verschaf», fen ; en vond ik my ter vertaalinge van dit gedeelte ► opgewekt, dewyl 't zelve 't gemelde Onderwerp met

eene klaarheid, kortheid, en klem van overtuiging, be• handelt, zo eigen aan deezes Mans fchryfwyze.

't Zal, zo ik agte, by voeglyke Afdeelingen, geene „ onwaardige plaats beslaan in Ul. Mengelwerk. 'Zal

toonen, hoe een Buitenlander, omtrent eene halve Eeuw » geleden, over dit Onderwerp dagt en schreef, en kun.

nen dienen om uwe Leezers, ten deezen aanziene, te

verlichten ; en aan te zetten om de breedspraakigere ,, en meer op deeze tyden toepasselyk gemaakte gedagte

Verhandelingen in de Werken van Teyler's Godgeleerd
Genootschap te leezen.

Het plaatzen deezer Afdeelinge zal myter overzendinge van het overige, 't welk nog twee Stukjes > omtrent van gelyke grootte zal uitmaaken, aanspoo , ren (*). Ik blyf

Uw Begunstiger,

L.

Ik stel my thans als myn hoofdoogmerk voor, de Tye ranny in den schild te vaaren, en de gedrogtlyke ongerymdheid aan den dag te leggen van die hoogstschadelyke Grondregelen van Willekeurig Staatsbestuur, die allen Natuurlyk Regt overhoop werpen.

's Menschen hart klopt, uit eigen aart, voor Vryheid. Dit gevoel is zo algemeen, sterk, onuitdelgbaar, edel, en, gelyk de uitvloeizels van Gods Goedheid en Weldaadiga heid, zo zeer berekend voor het algemeen welzyn, dat die zugt voor Vryheid niet ten onregte een Godlyk In.

stinct, (*) Onze plaatzing strekt ten blyke van onze Instemming met het Plan des Zenders: alleen hebben wy hem te verzoeken', ons het overige onverwyld te laaten toekomen, op dat wy agtereenvolgend dit Onderwerp onzen Leezeren kunnen aanbieden. Meermaalen hebben wy hooren klaager over de moeilykheid om den volzinnigen FOSTER wel te vertaalen; en her dunkt ons, dat onze Begunstiger die moeilykheid gelukkig is te boven gekomen.

fina, en Aandrift der menschelyke ziele, geagt wordt.

Dit gevoel is het byzonder voorregt van 's Menfchen Rede, en de eenige grond waar in 't zelve kan opgroeijen en rypen. Eene Deugd uit dwang en een Godsdienst uit overheersching zyn in 't oog loopende tegenzeggelykheden.

Slaayerny wischt het Beeld van GOD, oorspronglyk der Menschlyke Natuure zo sterk en diep ingedrukt, uit; en maakt den staat des Menschdoms oneindig schandlyker en veel bejammerenswaardiger dan die der Dieren des Velds, wier rang op de schaal der weezens over 't algemeen vordert, dat zy onderworpen zyn aan het volstrekt bedwang van een hooger verstand ; en die , door den GOD der Natuur verordend zynde tot lydelyke dienstbaarheid, gelukkig geen trek na Vryheid en Onaf hanglyk. heid ontwaaren. Zo dat, volgens dit plan, de eigen. dunklyke Monarch in de redelyke, en die Beesten, welke al te wild en woest zyn, in de dierlyke, wereld de eenige voorwerpen van GODS algemeen Bestuur zouden weezen, welke hy immer ten oogmerke hadt de aangenaamheden der Vryheid te doen smaaken. Of, met andere woorden, dar de zwakste, de nutste en onschuldigste , geheel de Natuur door, te eenemaal verlaaten zouden weezen door de Voorzienigheid, en ten prooije gegeeven aan verdrukkende en vernielende overmagt

Tyrannen, in zich zelven de voorwerpen van afschrik en veryloeking, boven het be. reik van pyn, armoede, of dood; de vyanden van GOD, die het plan van zyn Opperbestuur hoonen en tarten; de geessels der Volken; de pesten der menschlyke Maatschappye, die medelyden en menschlievenheid in 't algemeen ons verpligten om tegen te staan, en, indien het inogelyk is, te vervolgen, zo verre 'er zich eenige waarschynlykheid van wel te zullen naagen opdoet , tot derzelver volstrekte verdelging _deeze vervreemden van menschlykheid , zeg ik, zouden voor wraake beschut weezen ; hun geweld voor onyederstandelyk verklaard , en hun hooge gezalfde wreedheid gezalfd geagt worden.

Maar wie kon hun een zo onderdrukkend en beledigend Gezag geeven? Dit kon de Opper - Oorsprong van alle Magt niet doen, zonder zichzelven te verlochenen, en zyne zedelyke volmaaktheden te ontluisteren dit niet voortkomen uit Toestemming der Menschen, als die nimmer vrywillig konden overeenkomen tot het bestemmen van hunne eigene schande en elende. De magt, derG2

hala

halven , welke zy zich toeëigenen, moet geheel en al overweldiging weezen. – En te zeggen dat zy niet wederstaan en bedwongen moeten worden, schoon 'er eene meerdere Magt zy, in staat om hun binnen de paalen van eer en regt te brengen, is, in de daad, het zelfde, als te beweeren, dat de Natuur bestemd en gevormd was tot. onheil , tot onnoodig, en boosaartig bedoeld, onheil; en dit alles met geen ander oogmerk, dan om den trots en weelde van Magt op te bullen, en eenigen boven huns gelyken van natuure te verheffen, ten einde zy den voet op den nek zouden zetten van hunne Natuurgenooten. Zulk eene gesteldheid der dingen zou men eigenaartig verwag. ten van een grillig of kwaadaartig Weezen ; maar die toe te schryven aan een God, die hoogst regtvaardig en oneindig, goedertieren is, loopt uit op Godslastering. Indien de Openbaaring strekte om zulke buitenspoorige eischen te onderschraagen , eischen die het gezond verstand als in 't aangezigt vliegen, geen vertoon van Wone derwerken zou het gezag van zulk eene Openbaaring kunnen onderschraagen, of dezelve dekken tegen de versmaading, van den wyzen, den braaven en den goeden.

Dit egter is verre van het geval te weezen; want de heginzels des Christendoms stryden even zeer tegen de Tyranny in de Bestuurders, als tegen Oproerigheid by de Onderzaaten. Dit is het wenschenswaardige middel, om volkomene Vryheid, zonder ongebondenheid, en volslagene Orde, zonder inbreuk op onze natuurlyke Regten, daar te stellen en te bewaaren. Doch 'er deeden zich bye zondere redenen op, om, op de sterkite wyze, Onderwerping en Gehoorzaamheid

de Overheden aan te beveelen, ten tyde dat de Euangelieleere eerst verkondigd wierd.

Tyrannen, in de daad, (van welken GOD een gruuwen heeft) waren toen in het bezit van Regeering en Gezag ; maar de tegenverklaaringen en poogingen van eenen kleinen en veragten Aanhang, toen ten tyde in de eerste opkomst, konden geen flag toebrengen aan derzelver trots of wreedheid, noch in 't allerminst hunne Throonen doen waggelen. Die Aanhang mogt, door een voorbaarigen en overhaasten yver , zich zelven geheel en al verpletterd hebben ; maar was buiten staat, met eenig vooruitzigt op eenen gewenschten uitlag, de Vryheden des Menschdoms weder te eischen of te verdeedigen. Te deezer oorzaake was bet voor de Christenen de wysste en beste party

aan

1

« EelmineJätka »